Blog

Bakkie TrösT

Afgelopen zondagochtend (21 juni) was er voor de bezoekers van begraafplaats Tolsteeg in Utrecht een kopje koffie of thee, een luisterend oor én muziek. Georganiseerd door Stichting TrösT (waar ik vrijwilliger ben) en Gemeente Utrecht. Bakkie TrösT heet dit spiksplinternieuwe project en afgelopen zondag draaiden we proef, tijdens Vaderdag.

Fredrike de Winter en Jan Verheij speelden en zongen liedjes met gitaar en accordeon. Flarden muziek trokken over de begraafplaats, om bij uit te ademen, om je aan te koesteren, om even stil te staan bij de degene die je mist. Jong en oud kwam aanlopen, sommigen alleen om te kijken of even te luisteren, anderen wilden graag iets drinken en er werden verhalen gedeeld. Over vaders die gemist werden, vaders die ook muziek maakten en dit wel mooi zouden vinden, vaders die nog maar pas overleden waren of al heel lang geleden. Maar ook over andere dierbaren die er niet meer waren en hoe dat nu verder moest zonder hen. Het was een prachtige ochtend met stralend weer. We gaan dit vaker doen! Om te beginnen op zondag 12 juli en zondag 16 augustus. Meer informatie is te vinden op www.trost.nl.


Creatief met vlag op 4 juni

In een tijd dat we ons allemaal aanpassen om onszelf en elkaar te beschermen tegen het coronavirus, moeten de eindexamenkandidaten alle vertrouwde rituelen loslaten. Ook is er door het annuleren van de centrale eindexamens geen geslaagd-of-gezakt-dag. Het LAKS heeft donderdag 4 juni uitgeroepen tot de dag waarop alle geslaagden samen de vlag uithangen. Laten we ze steunen en op die dag allemaal creatief zijn met de kleuren rood, wit en blauw.

Voor de jongvolwassenen die dit jaar eindexamen doen, loopt alles wel heel erg anders. Geen feestjes, geen reis, geen diploma-uitreiking, geen eindstunt. Zoveel zaken die anders moeten. Sommigen hebben zelfs het gevoel dat hun diploma ‘minder waard’ is. Om te laten zien dat wij ritueelbegeleiders ons realiseren wat deze tijd van onze jonge mensen vraagt, roepen we iedereen op om ze een hart onder de riem te steken door zelf creatief te zijn met jouw eigen vlag en/of de kleuren rood, wit en blauw.

Verdiend geslaagd!
De vlag uithangen is voor de geslaagden, daar komen we niet aan (misschien heb je zelf een net geslaagde huisgenoot en hangt ie al te wapperen), maar je kunt wel een waslijn maken, of een raamtafereel, een poster, een tekening met stoepkrijt, cup cakes bakken etc. Leef je uit! Maak een foto van jouw actie en deel ‘m via social media met onderstaande hashtags. Want: we zien jullie, en we zijn blij voor jullie. Jullie zijn #verdiendgeslaagd!

#verdiendgeslaagd #roodwitblauwdieisvoorjou #Nederlandistrotsopjullie #creatiefmetvlag

Deze actie wordt ondersteund door diverse ritueelbegeleiders en is ontstaan in samenwerking met Indra van den BergChristien van Bergen en Lisette de Lange. Lees hier ons verdiepende artikel:





Waardevol afscheid nemen en zinvol het leven vieren

Hoe gedenken we onze dierbaren die er niet meer zijn? Hoe neem je zinvol afscheid? En hoe vier je een afgelaste mijlpaal, zoals het eindexamen? Sommige grote momenten in het leven kan je uitstellen in de hoop op betere tijden, maar de meeste niet. Dat hoeft ook niet.

In dit land staat een heel leger van ritueelbegeleiders klaar om van die kille anderhalve meter afstand (het nieuwe normaal) iets warm en zinvols te maken. We zijn het gewend om in uiteenlopende omstandigheden vorm en inhoud te geven aan een ceremonie. Voor ons is dat nieuwe normaal één van de factoren om rekening mee te houden, niet de focus.

Samen met drie collega’s schreef ik een pleidooi voor mijn eigen vak; ritueel begeleiden. Omdat het zo van belang is om aandacht te blijven geven aan rituelen, zodat we ons kunnen blijven verhouden tot het leven en tot de dood.

Lees hier het artikel: Waardevol afscheid nemen en zinvol het leven vieren

In samenwerking met Indra van den Berg, Christien van Bergen en Lisette de Lange

Stapeltjes Herinneringen
Foto: Lisette de Lange

Zorgeloos

Vandaag was ik in het ziekenhuis. Voor de allereerste keer in mijn bestaan als BABS (bijzonder ambtenaar van de burgerlijke stand) sloot ik met spoed een Geregistreerd Partnerschap. Normaal gebeurt dat in het Stadskantoor in een trouwzaaltje op de zesde verdieping waar ook de eenvoudige huwelijken gesloten worden. Deze mensen waren niet in staat om daar op te wachten, laat staan om er naar toe te komen.

Een mooi stel. Midden en eind veertig. Ze zaten al drie weken in een rollercoaster. Niet vanwege het coronavirus, maar vanwege kanker. Drie weken geleden hadden ze te horen gekregen dat hij ongeneeslijk ziek was. Niks meer aan te doen. Alleen nog een levensverlengende chemo om misschien nog een paar maanden verder te kunnen. Maar niets was meer zeker, het zou ook zomaar opeens afgelopen kunnen zijn. In allerijl waren er getuigen opgetrommeld. Met elkaar hadden ze de kamer waarop hij lag opgeruimd en mooi gemaakt, feestelijk zelfs. Er stonden bloemen en door het raam zag je wat voorzichtige bloesems aan de bomen. Het was rustig en stil om ons heen. Er was de magie van het ritueel, hoe klein een eenvoudig ook. Met alle aandacht voor de liefde van deze twee mensen. Je zag het van ze af stralen.

Misschien niet de ideale omstandigheden en zoals je je het zou voorstellen in je leven. Maar soms moet je het onverwacht doen met wat er op je afkomt en daar dan een draai aan geven. Deze twee mensen is dat heel goed gelukt.

Ik weet dat het de komende weken niet beter gaat worden in onze samenleving. We zullen het zwaar te verduren krijgen. We zullen niet alles kunnen oplossen, ons niet altijd sterk kunnen houden. Maar het zou mooi zijn om hier en daar wat ruimte te maken voor het ritueel en stil te staan bij wat er wel is. Dat hoeft niet groots en meeslepend, het mag ook niet eens meer. Klein en intiem kan minstens dezelfde impact hebben. Vertrouw op je creativiteit en vraag er anders hulp bij. Want we zullen het af en toe hard nodig hebben; ruimte om heel even zorgeloos te zijn.

gedicht: Bert Schierbeek, beeld: Kees de Goede
zorgeloos

Creatief gedenken voor ouderen in de wijk

Deze maand bied ik opnieuw workshops aan rondom rouw & gedenken in vestigingen van de Utrechtse Bibliotheek. Op donderdagochtend 5 maart in Bibliotheek Kanaleneiland en woensdagochtend 18 maart in Bibliotheek Zuilen.

Over de workshop
Als een dierbaar familielid, een vriend, vriendin of partner niet meer leeft, vinden we het fijn om diegene te gedenken. Met een mooie foto op een zichtbare plek, een kaarsje of misschien wel een klein vaasje met steeds weer verse bloemen. Het is troostrijk en geeft je de ruimte om stil te staan bij wat geweest is en wat diegene voor je betekent in het leven nu. In deze workshop staan we op een creatieve manier stil bij degenen die we missen. Op een klein schilderdoek maak je een collage met jouw dierbare in gedachten. Er zijn allerlei soorten materialen om deze band in beeld te brengen. Het schilderdoek geeft je de ruimte om gevoelens en herinneringen op jouw manier te schikken en te herschikken. Totdat er een klein monument ontstaat.

Praktische informatie
locatie 5 maart: Bibliotheek Kanaleneiland, Al Masoedielaan 188
locatie 18 maart: Bibliotheek Zuilen, Zwanenvechtlaan 4
tijd: 10.00 – 12.00 uur
aanmelden: stuur een email naar ouderenindewijk@bibliotheekutrecht.nl of bel 030 2861894 (ma t/m do tussen 10.00 en 12.00u)
kosten: deelname is gratis

Deze workshop valt binnen het project ‘Ouderen in de wijk’. Dit wordt uitgevoerd met subsidie uit het Europees Fonds voor Meest Behoeftigen (EFMB). Op dit moment worden er in vijf vestigingen van de Utrechtse Bibliotheek activiteiten aangeboden: Hoograven, Kanaleneiland, Overvecht, Zuilen en De Meern.

ouderen in de wijk

 

Vertrouwen & Bravoure

Op maandag 13 januari overleed Jan. Totaal onverwacht. Jan is familie, hij is de oom van mijn man en het jongere broertje van mijn schoonmoeder. Half december was hij nog samen met zijn vrouw bij ons op bezoek. Tijdens het eten vroeg hij of ik, als het ooit zover zou zijn, vorm en inhoud wilde geven aan zijn afscheidsviering. “Natuurlijk!” zei ik (ik vond het een grote eer), maar maakte wel direct de kanttekening dat er voorlopig niks mocht gebeuren. Ik weet eigenlijk niet eens meer precies wat Jan antwoordde, ik vermoed iets in de trant van dat hij dat zeker niet van plan was. We hebben er vast ook grappen over gemaakt. Dat kon met hem heel goed. Bovendien, Jan was onlangs 71 geworden en zich net een beetje aan het neerleggen bij zijn status van een gepensioneerd man (en dat dat zo slecht nog niet was).

Maar het leven gaat z’n eigen gang. En dat wist Jan. Hij sprak open over de dood, ging het onderwerp niet uit de weg en heeft voor ons een A4 nagelaten met wensen. Van de sprekers tot de broodjes, van de aard van de dienst (Humanistisch) tot de muziek. We hebben zo goed mogelijk gehoor gegeven aan die wensen en een dikke week was ik ondergedompeld in het leven van Jan. Die leuke lawaaierige man, die opeens heel stil was. Tussen de bedrijven door kwamen kriskras herinneringen boven en ik dacht na over wat hij voor mij heeft betekend, wat ik van hem mee zou willen nemen in het leven zonder hem.

Om te beginnen het grote vertrouwen dat hij je gaf. In de week na zijn plotselinge dood, reed ik bijna dagelijks naar Zeist, zijn woonplaats. En ik dacht aan de dag zo’n 16 jaar geleden, dat Youp (mijn man) en ik daar samen met Jan gingen oefenen in het rijden in hun camperbus. Een hele flinke wagen. Wij zouden ermee op zomervakantie gaan en mochten de bus bij Jan en Hennie ophalen. Ik vond het super spannend. Dacht dat me dat nooit zou lukken, rijden in zo’n gevaarte en dan ook nog even de grote weg opdraaien vanaf de ventweg waar zij aan woonden. Maar er zat iemand naast me die het volste vertrouwen uitstraalde. Jan. Misschien vond hij het ook spannend dat twee van die snotneuzen in zijn mooie bus gingen rijden, maar hij liet er absoluut niets van merken. Door zijn vertrouwen in ons, letterlijk en figuurlijk in de vorm van een rustige grote man naast me die vrolijk wat aanwijzingen gaf, durfde ik het. En het lukte.

Ook zijn bravoure neem ik graag mee. Wat heb ik genoten van Jan op het toneel. Een liefde die we samen deelden, beiden maakten we voorstellingen met een eigen theaterclub. Alleen hadden we nogal verschillende ideeën over de voorbereiding. Ik had soms angstdromen over het mogelijk vergeten van mijn tekst, Jan deed daar niet moeilijk over. Je kan je script er toch bij pakken als je het even niet meer weet. Of je maakt er, in de lijn van het verhaal, gewoon een eigen interpretatie van. Bij hem kon dat, het publiek ging met hem mee. Want hij deed het vol bravoure. Bovendien, welke rol Jan ook speelde, welk personage hij ook toegewezen kreeg, het was altijd Jan die je zag. En dat was genoeg.

Dag leuke lieve Jan, dank je wel voor het bij ons zijn.
camper

Wereldlichtjesdag zondag 8 december

Elke tweede zondag van december worden er wereldwijd lichtjes aangestoken voor kinderen die we missen. Samen met collega ritueelbegeleider Indra van den Berg en rouwbegeleider Lize Nijenhuis organiseer ik voor de derde keer een viering rondom Wereldlichtjesdag op Fort Lunet IV in Utrecht. Een prachtige plek om samen te gedenken.

Of het om een pasgeboren baby of een volwassen kind gaat, of je pas kort mist of al heel lang; het maakt niet uit. Iedereen is welkom om een lichtje aan te komen steken voor een kind dat overleden is en om zich te laten troosten. Wijkgenoten Hanneloes en Andrik vormen het duo Black Elder Tree en zij zorgen voor een prachtige muzikale omlijsting. Lize, Indra en ik zorgen voor de woorden en een ritueel. De medewerkers van Fort Lunet IV regelen koffie, thee en iets lekkers.

Programma & locatie
De deuren van Fort Lunet IV gaan om 18.15 uur open. Om 18.30 uur start de ceremonie en na afloop (rond 19.15u) is er wat lekkers te drinken en ruimte om na te praten. Fort Lunet IV ligt aan de Oude Liesbosweg 68 in Utrecht en is goed bereikbaar met fiets, auto, lopend of openbaar vervoer. Voor meer info over de route, kijk online op: https://fortlunet4.nl/

Deelname aan de viering is gratis, door een gulle bijdrage uit het Initiatievenfonds van de gemeente Utrecht. Wil je meer weten of je opgeven om te komen? Stuur een mailtje naar wldlunetten@gmail.com.

Op ruim 80 plaatsen in Nederland wordt een WereldLichtjesdagviering gehouden. Een overzicht daarvan kun je vinden op www.wereldlichtjesdag.nl of op de site van Ouders Overleden Kind.

creatief gedenken

Vijf vestigingen van Utrechtse Bibliotheken bieden regelmatig activiteiten aan voor ouderen in de wijk. In de week van Allerzielen zijn deze activiteiten gericht op het gedenken van dierbaren. Op vrijdagochtend 1 november bied ik in Bibliotheek De Meern een workshop aan waarin ouderen op een creatieve manier stil kunnen staan bij degenen die ze missen. Ken je iemand die daar wel aan mee zou willen doen en in de doelgroep past (er is geen strakke leeftijdsgrens, je mag dat zelf inschatten) zegt het dan voort!

Over de workshop
Op een klein schilderdoek van canvas maak je een collage met jouw dierbare in gedachten. Er zijn allerlei soorten materialen om deze band in beeld te brengen. Het schilderdoek geeft je de ruimte om herinneringen op jouw manier te schikken en te herschikken. Totdat er een monumentje ontstaat.

Praktische informatie
locatie Bibliotheek De Meern, Oranjelaan 14
datum vrijdag 1 november 2019
tijd 9.30 – 12.00 uur
aanmelden stuur een email naar ouderenindewijk@bibliotheekutrecht.nl of bel 030 2861894 (ma t/m do tussen 10.00 en 12.00u)
kosten deelname is gratis

Het project ‘Ouderen in de wijk’ wordt uitgevoerd met subsidie uit het Europees Fonds voor Meest Behoeftigen (EFMB). Op dit moment worden er in vijf vestigingen van de Utrechtse Bibliotheek activiteiten aangeboden: Hoograven, Kanaleneiland, Overvecht, Zuilen en De Meern

Van de wereld

Wij waren van de wereld, mijn schoonfamilie en ik. Alsof het leven ons even flink te grazen wilde nemen, werd plotsklaps de vaste grond onder onze voeten vandaan geveegd. Zo, zie hier nog maar eens bovenop te komen.

Stil en verbijsterd waren we toen we vorige maand midden in de nacht te horen kregen dat mijn schoonvader niet meer leefde. Verongelukt in Griekenland. Gevallen. Mijn leuke lieve schoonvader die zo ontzettend bij ons leven hoort, bij ons gezin, die zoveel met ons gevierd heeft. Die vol plannen zat. Die misschien zo langzamerhand een beetje ouder aan het worden was, maar echt nog niet aan doodgaan toe was. Het is hem en ons totaal overvallen.

Onmiddellijk stroomde ook al het liefs en goeds toe dat we om ons heen hebben. Engelen, van alle kanten kwamen ze aanvliegen met steun, sterkte, liefde en aandacht. En we vonden een doortastende dame die ons stap voor stap heeft geholpen om, tussen de chaos en verslagenheid door, een liefdevol afscheid vorm te geven waarin we het leven van mijn schoonvader gevierd hebben. Met ruimte voor alles wat hij teweeg heeft gebracht. Nou ja alles, daar hebben we waarschijnlijk nog wel een flink aantal rituelen voor nodig. Maar dit was een goede start. Een belangrijke start.

Het heeft geholpen om weer grond te voelen en een beetje te landen. Op een wereld waar het leven gelukkig doorgaat. We zullen ons er opnieuw toe moeten verhouden. Maar dat gaat ons lukken, want er zwermen nog steeds veel engelen om ons heen én we hebben de troost van een waardevol afscheid.

Door het overlijden van mijn schoonvader heb ik weer kunnen ervaren hoe belangrijk goede uitvaartbegeleiding is. Wij hebben het gevonden bij Irene van Najade Uitvaarten. En in Utrecht werk ik wel eens samen met Meta en Simone van SENS. Maar in het hele land zijn ze te vinden; inspirerende uitvaartleiders. Laat je bij een groot verlies niet teveel afleiden door polissen, door hoe het hoort of door tijdsdruk. Neem de ruimte voor een afscheid dat past bij jou en je naasten.

Ontrafelen en verbinden

Op zaterdag 18 mei geef ik workshops voor Humanitas Utrecht op de ontmoetingsdag voor nabestaanden van zelfdoding. Tijdens mijn bijeenkomst gaan we aan de slag met rituele werkvormen en hoe ze handen en voeten kunnen geven aan het gemis, de onmacht en verwarring. Er zijn die dag nog drie andere activiteiten om aan mee te doen; schrijven over wat er op je hart ligt, een interne wandeling maken en een lezing over hoe verschillend mensen rouwen. Misschien ken je iemand die iets zou kunnen hebben aan deze dag of misschien heb je zelf wel interesse. Zegt het vooral voort!

Ga naar de website van Humanitas Utrecht voor meer informatie en om je op te geven >>

bloembollen met wol